Een tijdje geleden gaf ik een lezing/workshop over de ups en downs van het creatieve proces en er was een moment dat ik verdrietig werd. En een beetje kwaad. Dat zagen de mensen in de zaal niet, maar zit zo.

Ik roep altijd  – en dat blijf ik nog heel lang doen vrees ik – dat er maar een tegelijk de (teken)pen, kwast of wat je ook nodig hebt bij het maken, kan vasthouden. De creatief of de criticus.

De beperkende en oordelende criticus.
Of de speelse en onbevangen creatief.

En ik vroeg aan de mensen in de zaal (schrijvers en illustratoren) op te schrijven, wat die criticus die zo fijn in je hoofd woont, hen zei tijdens het maken. Ze hoefden niet lang na te denken. Daar klonk het geluid al van stift-gekrabbel op papier.

Daarna vroeg ik de deelnemers een voor een de zin die ze net schreven, voor te lezen. Het waren uitspraken die knallen en knauwen uit deelden. Precies waar de criticus in uitblinkt.

‘Het is niet goed genoeg. Stop ermee.’

‘Wie zit hier nou op te wachten?’

‘Wat kan ik nog toevoegen?’

‘Is dit alles wat je kan?’

‘Ga wat anders doen joh.’

‘Het is nog lang niet bijzonder en eigen genoeg.’

De ene na de andere ontmoedigende zin vulde de zaal en mij. Daar werd ik dus een beetje verdrietig van, van die negatieve zelfpraat. En kwaad.

Waarom, in godesnaam, zijn we zo streng voor onszelf?

Ik stelde een tweede vraag. Wat zegt de stem in jezelf, als het goed gaat? Als je lekker werkt of hebt gewerkt? Het maken lukt?

Het stift-gekrabbel liet op zich wachten.

Bij sommigen kwam niet meteen iets, omdat als ze thuis of in hun atelier in de flow zitten, het stil wordt in hun hoofd. Geen ongemakkelijke stilte maar een heerlijke stilte waar ze geen genoeg van kunnen krijgen. Dat was goed nieuws natuurlijk.

Schrijf dan op, zei ik, wat je zegt om jezelf op te peppen of aan te moedigen? Wat voor liefs zeg je dan?

Langzaam kwam het stift-gekrabbel op gang. Het was inmiddels voor de zaal duidelijk dat jezelf ontmoedigen een stuk makkelijker is dan jezelf aanmoedigen. Wacht, ik maak er wat infographics van…

illustrator schrijver creatief criticus

creatieve proces workshop

Maken is bijzonder en bijzonder knap. Eerst is er niets. En als je klaar bent is er iets. Een tekening, een schilderij, een boek, een ontwerp, een gedicht, een toneelstuk, een lied, een dans of wat dan ook. Ik vind dat niet alleen bijzonder, maar ook geweldig en prachtig. Ik dik het wat aan, omdat de makers het zelf vaak afzwakken of boe roepen. Als tegengeluid juich ik heel hard. Dat doe ik met veel plezier en ook dat ga ik nog heel lang doen vrees ik.

Ik hoop van harte, dat het ons makers lukt minder negatief te zijn over wat we maken. Ik maak er alvast een info-illu van. Ik print ’n zelf even uit en hang hem op. Want waar ik ook over schrijf in mijn Maandag Motivaties… ik ervaar het ook en zit net zo ruim in de twijfel-momenten als elke andere maker.

HOE WE TEGEN ONSZELF GAAN PRATEN VANAF NU

creativiteit sabine wisman

Na afloop kwam een van de deelnemers naar me toe. Of ik mijn aanmoediging-zin, waarin ik zei dat ik stuk voor stuk in hen geloofde, nog een keer kon herhalen zodat zij het op mocht schrijven. Natuurlijk mocht  dat.

Leuk dat je hier was en bedankt voor het lezen. Heel benieuwd of het jou lukt, die criticus vaker de mond te snoeren. Tot slot: bedankt voor het lezen. Vond je het interessant? Deel het dan (vind ik geweldig). Dank.

Now go make (visual) art!

handtekening sabine wisman

 

 

PS: Wil je handvatten om beter met die interne criticus aan de slag te gaan? Dan is mijn 8 weken programma van de Artist Wake Up Call wel wat voor jou. We starten 7 oktober en informatie vinden en inschrijven kan op de webpagina van de Artist Wake Up Call.